حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
 

ایرانیان صاعد

صفحه خانگی

فارسی العربي English French
حسینعلی صالحی
وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
 
 

حسینعلی صالحی: تامین حقوق شهروندی درپرتو توسعه فرهنگ وکالت

تامین حقوق شهروندی درپرتو توسعه فرهنگ وکالت
حسینعلی صالحی عضو کمیسیون آموزش کانون وکلای دادگستری مرکز

یکی از سوالات اساسی درباب حقوق شهروندی این است که ، چرا با اینکه  یک وکیل می تواند راهنما و مشاور خوبی برای حل اختلافات شهروندان  باشد یا حتی الامکان حقوق تضییع شده صاحب آن را با استفاده از ظرفیتهای قانونی و حقوقی  وی بازگرداند،  اما " فرهنگ مراجعه به وکالت ازسوی شهروندان  " در کشور ما با سستی ها وکاستی هائی همراه است؟

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
در اهمیت بحث حاضر باید خاطرنشان کرد  همانگونه که می دانیم، نهاد وکالت نقش  مؤثری در احقاق حقوق شهروندان دارد و به دلیل حفظ و تضمین همین حقوق است که قانون اساسی برخورداری از وکیل را برای عموم مردم به عنوان یک حق اساسی پیش بینی نموده به نحوی که دادگاهها در جرایم مهم که متهم توانایی انتخاب وکیل را ندارد و یا از معرفی وکیل خودداری می نماید ، برای برخورداری متهم از حق دفاع مناسب ملزم به تعیین  وکیل تسخیری شده است  و یا در مواردی که شخص توانایی پرداخت حق الوکاله را ندارد می تواند با شرایطی از کانون وکلا درخواست معرفی وکیل معاضدتی نماید.

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
فلسفه برخورداری ازوکیل دلایل بسیار مهمی دارد که یکی از آنها تضمین حقوق شهروندی است.  به نحوی  که حتی شایسته است موجبات داشتن وکیل  برای کسانی که توانایی پرداخت حق الوکاله را  ندارند نیز ، فراهم شود. مشهور است که گفته می شود اگر می خواهید بدانید در یک جامعه چه میزان حقوق و آزادی های فردی دارای اهمیت است، بررسی کنید که آئین دادرسی در آن جامعه به چه میزان برای حضور و برخورداری از وکیل اعتبار قائل شده است.
یکی دیگر از علت های برخورداری از وکیل جلوگیری از تضییع حق است بدین معنی که  اگر اشخاص در اختلافات و دعاوی خود از مشورت و همراهی یک حقوقدان برخوردار نباشند، احتمال زیادی وجود دارد که ذی حق به حق خود نرسد و یا در یک بازه زمانی بلند مدت حق خود را به دست آورد. اهمیت «پایمال نشدن حقوق ذی حق» و «سرعت در احقاق حق» موجب شناسایی نقش مؤثر وکیل قبل از دادرسی، در جریان دادرسی و بعد از آن شده است.
   با وصف اهمیت موضوع وملاحظه فلسفه برخورداری ازوکیل ، مراجعه به وکیل در جامعه به صورت حداقلی است که  به منظور تامین این حق شهروندی  مهمترین راهکارهای  کوتاه مدت این امر عبارتند از :

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
الف) ضرورت ساماندهی وتبیین نقش وکلا در جامعه :

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
   کم اطلاعی جامعه از مزایای مراجعه به وکیل وعمومی تلقی کردن آن ،  از مهمترین و اساسی ترین مواردی است که موجب مراجعه حداقلی مردم به وکیل شده است. در واقع،  هرچند  اصل  نیاز به وکیل  یک اصل مسلم و  غیر قابل انکار است اما در خیلی از پرونده ها ملاحظه می شود ، با اینکه حق با مدعی بوده است ، اما متأسفانه به دلیل عدم مراجعه به وکیل حق وی تضییع شده است. این مصداق چه قبل از قضایی شدن اختلافات و چه بعد از آن صادق است. هرچند بحث از مزایای مراجعه به وکیل خود نیازمند یک بررسی جداگانه است؛ مع الوصف برای روشن شدن  اهمیت بحث  مراجعه به وکیل باید در موارد ذیل ساماندهی شود :
قبل از به وجود آمدن اختلاف:  با اینکه   قبل از حدوث اختلاف ، استفاده بهنگام  از مشاوره حقوقی یک وکیل  می تواند تا حدود زیادی باعث جلوگیری از اختلاف و قضایی شدن آن شود  اما آمار  استفاده از این راهکار در کشور ما در نازلترین درجه قراردارد .

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
 بی تردید اگر این روش مراجعه به وکیل درکشورما رواج می یافت، آمار مراجعه به محاکم تا حد زیادی تنزل پیدا می کرد . به عنوان نمونه در امور قراردادی می دانیم که ، مسکوت ماندن بسیاری از امور  معمولا دست مایه ایجاد اختلافات بعدی است . حال اگر در این امور از مشاوره حقوقی استفاده شود با تجربه ای که وکیل دارد اصول و جزئیات مباحثی در قرارداد پیش بینی خواهد شد که کار به دادگستری نرسد واگر هم رسید  با ضریب بالایی حقوق طرفین قرارداد تضمین گردد . ولی متأسفانه این مثل معروف ایرانی «جنگ اول به ز صلح آخر است» توسط خودمان هم اجرا نمی شود.
بعد از به وجود آمدن اختلاف :  در کشور ما هرچند مداخله وکیل غالبا در این مرحله انجام می گیرد و در فرهنگ عمومی ما بیشتر حضور وکیل را از این مرحله به بعد قابل تصور می دانند. اما حتی در این قسمت نیز مداخله وکیل منشاء آثار مثبت و زیادی است چه اینکه ممکن است در این مرحله با انتخاب سازوکارهای سازشی و یا داوری توسط وکیل اختلافات  بدون مراجعه به دادگاه حل و فصل شوند  و یا اگر سازش حاصل نشد و   به هرحال به دادگاه مراجعه شد ، وکیل بتواند با طرح دعاوی متناسب  از ظرفیت های قانونی موجود برای دفاع از موکل استفاده کند .
 

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
ب)  فرهنگ سازی مراجعه به وکیل :

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
متاسفانه آنچه که  فرهنگ عمومی جامعه از وکیل توقع دارد با  نقشی که قانون برای وکیل تعریف کرده و وی را مستحق حق الوکاله می داند،  فاصله زیادی دارند . توضیح اینکه طبق مقررات مورد عمل و جاری  ،  تعهد وکیل در مقابل موکل  از نوع "تعهد به وسیله " و سعی و تلاش در احقاق حقوق حقه موکل می باشد؛ ولی متأسفانه فرهنگ عمومی جامعه توقع "تعهد به نتیجه" را از وکیل دارد .
همین فاصله فکری مابین تصورات وکیل و موکل از مقوله وکالت موجب شده که مردم به وکلایی که در ابتدای راه  ، واقعیت های قانونی پرونده را به موکل گوشزد می کنند کمتر مراجعه نمایند  ، ضمن اینکه همین ذهنیات نادرست منجر خواهد شد بعضا افراد  انتظاراتی دون شأن وکیل را مطرح کنند .
حال با توجه به اینکه برخوردار شدن آحاد جامعه از وکیل   از حقوق اساسی شهروندی است راهکارهای نهادینه کردن آن در جامعه به شرح زیر پیشنهاد می گردد  :

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
1-    پرداختن به حق شهروندی " استفاده از وکیل " در رسانه ملی و رسانه های گفتاری و شنیداری و تبیین مزایای استفاده از آن برای شهروندان  .

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
2-    استفاده از ظرفیتهای سازمانی قوه قضائیه و کانون های وکلا جهت برخورداری مردم از حق داشتن وکیل بعنوان یکی از حقوق شهروندی   .

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
3-     تصویب قوانین و مقررات مرتبط  و تسهیل زمینه های  قانونی استفاده از وکیل مانند سایر کشورهای دنیا که تعقیب و طرح بخشی از دعاوی متوقف به حضور وکیل است   .

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
ج) کیفی نمودن خدمات حقوقی توسط وکلای دادگستری:

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
با ایجاد و شکل گیری رابطه حقوقی بین وکیل و موکل،  وکیل وظیفه دارد  با ارائه خدمات مطلوب حقوقی  حقوق موکل خود را تضمین کند ؛ چرا که در اینجا لازمه احترام به حقوق شهروندی تنها برخوردار بودن مردم جامعه از خدمات یک وکیل نیست  بلکه مهم تر از آن، این حق شهروندی اشخاص است که  ایجاب می کند کلیه آحاد جامعه از مشاوره و وکالت یک وکیل متبحر و متخصص در موضوع اختلافی برخوردار شوند.

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
   با پیشرفت جوامع و تحولات اجتماعی و اقتصادی سریع ، موضوعات و مسائل حقوقی به نحوی گسترده و پیچیده شده است که ارائه خدمات مطلوب نیازمند داشتن تحصیلات کافی و تجربه لازم در یک یا حداکثر چند موضوع معین و مشخص می باشد. قطعا یک وکیل که با داشتن یک مهارت عمومی حقوقی با پرونده هایی با موضوعات متنوع مواجه می گردد  ، شاید نتواند از عهده همه موضوعات برآید و چه بسا با قبول موضوعی که در آن تخصص لازم را نداشته ، موجب تضییع حقوق حقه موکل خویش شود تا شهروندان بتوانند از حقوق اجتماعی خود بطورکاملتر وکیفی تری بهره مند شوند .
قطعا عدم توانایی حل مشکلات تخصصی جدید توسط وکیل ، موجب دلسردی و عقب رانی مردم از مراجعه به وکلا در دعاوی خویش می شود  و ترجیح می دهند به همین دلیل دعاوی خود را یا به صلح و سازش خاتمه دهند، یا اینکه خود مسیر طولانی دادرسی را بپیمایند. بنابراین کانون وکلا و نهادهای علمی کشور وظیفه دارند جهت ارایه خدمات دقیقتر زمینه تخصصی شدن وکالت را فراهم کنند

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
د- حمایت و پشتیبانی از استقلال عمل وکیل و وکلا در مقام دفاع :

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
 اصول 26  و35 قانون اساسی  مبنی بر حق استفاده آحاد جامعه از وکیل و حفظ استقلال وکلای دادگستری در امر دفاع  قطعاً از  اصول مترقی این قانون واز ملزومات دنیای امروز هست ، زیرا برگزاری دادرسی عادلانه که حق اساسی شهروندی است، ایجاب می کند که  وکلای مستقل در دادگاهها شهروندان را همراهی کنند . در غیر اینصورت  با  جمع شدن اختیارات قاضی، دادستان و وکیل دادگستری در یکجا، مردم  در برابر دولت و قوه قضاییه عملاً بی پناه شده و از حق دفاع جدی و مؤثر محروم خواهند شد  .

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
 بنابراین، با توجه به اینکه کانون وکلا نهادی است که می تواند حقوق شهروندان را  تضمین کند  و نیز برای فراهم آوری زمینه های دادرسی عادلانه که  یکی از حقوق اولیه شهروندی است  بدواً  لازم است  شرایط استقلال کانونهای وکلا به عنوان یک نهاد صنفی غیر سیاسی فراهم گردد  زیرا استقلال وکیل و کانونهای وکلای دادگستری ملازمه جدی دارند و نمی توان پذیرفت که مدیریت کانون وکلا وابسته اما وکیل مستقل باشد .

 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
عنایتاً به عرایض برشمرده  انتظار می رود ،  تصمیم گیرندگان، سیاست گذاران حوزه فرهنگ، حقوقدانان و کانون های وکلا تدابیری اتخاذ نمایند تا مردم از حقوق شهروندی خود دائر بر داشتن وکیل متخصص و دسترسی به آن برخوردار شوند و از سویی دیگر از ایجاد دعاوی جدیدتر و یا انباشت آنها در دادگستری نیز جلوگیری بعمل آید.

حسینعلی صالحی 


 حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی

 

حسینعلی صالحی
شعار حسینعلی صالحی