حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
 

ایرانیان صاعد

صفحه خانگی

فارسی العربي English French
حسینعلی صالحی
وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
 
 

به قلم حسینعلی صالحی: فلسفه آموزشهای کاربردی برای وکلای دادگستری


فلسفه آموزشهای کاربردی برای وکلای دادگستری
حسینعلی صالحی عضو کمیسیون آموزش کانون وکلای دادگستری مرکز

نیاز حرفه‌ای وکلا چیست؟ و وکیل حرفه‌ای چه باید بداند؟
آیا تحصیلات دانشگاهی برای نیازهای علمی حرفۀ وکالت کافی است ؟ و بالاخره کارکردهای آموزش در طول عمر حرفه ای وکلا کدامند؟

در جهان فرا صنعتی امروز، آموزش مستمر به مثابه خون درشریان حیاتی انسان است. در جهانی که همه سازوکارهای اجتماعی به سرعت در حال تغییر و دگرگونی است، انسان ها بعنوان اشخاص حقیقی و سازمانها و شرکت ها بعنوان اشخاص حقوقی از این تغییرو دگرگونی مستثنی نیستند. هر شخص، فارغ از اینکه چه مأموریت شغلی دارد، برای بقاء حرفه ای خود و حضور توانمند و موثر در حوزه ارائه خدمات، نیازمند آموزش مستمر می باشد. بدیهی است که وکلای دادگستری نیز برای کاستن از خطاهای حرفه ای و ارائه خدمات وکالتی مطلوب به جامعه هدف، نیازمند آموزش های حرفه ای مستمر وهدفمند هستند.

ایـن مهـم از دیـربـاز از حیث اهمیت مـوضوع مورد توجه قانونگذاران پیشین بوده است. به عنوان نمونه بند هـ ماده 6 لایحه استقلال وکلای دادگستری مصوب 1333 به صراحت فراهم آوردن وسایل پیشرفت علمی و عملی وکلا را در عداد وظایف اصلی کانون وکلا قلمداد نموده است.
درسالهای گذشته در موضوع آموزش بیشترین توجه هیأت مدیره ها معطوف به جامعه کارآموزان بوده است. این رویکرد ممکن است به جهت اهمیت کارآموزی و اهتمام برای تربیت وکلایی دارای صلاحیت برای ورود به جامعه وکالت بوده باشد. به هر حال، به نظر می رسد برای وکلای عضو کانون، برنامۀ مدونی برای آموزش های مستمر وجود نداشته است و اگر برنامه ای هم بوده چیزی تاکنون از قوه به فعل درنیامده است. درگذشته، وکلا صرفاً از سخنرانیها و همایش هایی پراکنده بهرمند بوده اند که آن هم به فراخور زمان و متناسب با تغییرات در قوانین بوده است که به نظر نگارنده این اقدامات کافی نبوده و پاسخگوی نیازهای علمی و حرفه ای وکلا نیست.
به منظور روشن شدن اهمیت موضوع به برخی از کارکردهای آموزش‌های کاربردی و تأثیر آن در وضعیت حرفه‌ای همکاران اشاره می‌نمایم :

1 ـ کاهش خطاهای حرفه ای وکلا در وکالت دعاوی و مشاوره‌های حقوقی
بی‌تردید سرفصل‌های آموزشی دانشگاه برای پوشش همۀ نیازهای علمی وکلا درمقام یک وکیل دادگستری کافی نیست،اگر چه به عنوان ضرورت و بدلیل پایه‌ای بودن لازم است و از طرفی برای همۀ نیازهای علمی وکلا نیز نمی‌توان رشته تحصیلی و یا سرفصل آموزش آکادمیک تعریف کرد. پس وکلای دادگستری ناچارند برای مدیریت دفاع از پرونده‌های تخصصی خود، به صورت مصداقی به مطالعات جنبی بپردازند و یا سراغ وکلای با تجربه تر بروند. در غیر این صورت با اشتباهات خود هم در پذیرش پرونده‌ها و هم در تعقیب آنها حیثیت حرفه ای خود را به خطر می‌اندازند و اخذ آراء محکومیّت مکرر باعث نارضایتی مردم و جامعه هدف و نهایتاً سبب حذف شدن خود و بدنامی وکلا می‌شوند.
به عنوان نمونه موکلی به شما مراجعه می‌کند که محموله ایشان بدلیل اختلاف در ارزش یا تعرفة کالا در یکی از گمرکات کشور موضوع پرونده اختلاف گمرکی قرار گرفته و ترخیص کالا متوقف شده است حال از شما بعنوان مشاور حقوقی و وکیل دادگستری برای پیگیری پرونده کمک می‌خواهد. آیا با دانشِ دانشگاهی که ما آموخته‌ایم قادر به قبول این پرونده و پیگیری آن هستیم یا خیر؟

آنچه مسلم است این که پیگیری این قبیل پرونده‌ها به دانش تخصصی در حوزه حقوقی امور گمرکی نیاز دارد که قبلاً  به ما آموخته نشده است و ما ناچاریم آن را در خلال کارها و در طول زندگی حرفه ای خود بیاموزیم. نه فقط این حوزه و بلکه چندین حوزه میان رشته‌ای دیگر از قبیل حقوق امور مالیاتی، بانکی ، بیمه‌ای، رایانه‌ای، شهرداری و . . . که هر یک حوزه تخصصی خود را دارد و دانش و تجربة خاص خود را می‌طلبد.اگــــر یادگیری این دانش‌ها را با آزمون و خطای حرفه‌ای شروع کنیم، قطعاً هزینه گزافی را به حیثیت حرفه‌ای خود، کانون وکلا و سیستم قضائی وارد خواهیم کرد. پس چاره چیست؟ وکلا چگونه باید این خلاء‌ها ی آموزشی خود را پرکنند؟

قبل از پاسخ گفتن به این سئوال، تبیین تفاوت آموزش‌های دانشگاهی و آموزش‌های حرفه‌ای لازم و ضروری است.
آنچه که همه ما در دانشکده بعنوان رشته تحصیلی حقوق با هر گرایشی می‌خوانیم، آموزش‌های دانشگاهی است که اغلب جنبه‌های نظری موضوعات بر جنبه‌های کاربردی آن تفوق دارد و خاصیت آن تقویت استدلال‌ها، اطلاعات، محفوظات و بارور نمودن دانش‌های بنیادین و ضروری ماست.ولی آنچه که ما ناچاریم در طول عمر حرفه‌ای خود بیاموزیم و در بهبود وضعیت حرفه‌ای ما موثر است، آموزش‌های حرفه‌ای یا شغلی می‌باشد که اغلب جنبه‌های کاربردی موضوعات بر جنبه‌های نظری آن برتری دارد و ویژگی اصلی آن تقویت مهارتها در عرصه عمل می‌باشد.

با این تعریف مشخص می‌شود اولاً؛ مرز قابل تفکیکی بین این دو نوع آموزش وجود دارد. ثانیاً؛ گاهی اوقات ما این دو را با هم خلط کرده‌ایم و به عبارتی صریحتر همان ادامه آموزش‌های دانشگاهی را در سرلوحۀ برنامه ها و سخنرانیها قرار داده‌ایم که برای پوشش نیازهای حرفه ای وکلا کافی نیست و اساساً فاقد جـذابیت لازم می بــاشــد. زیرا تأثیر چندانی در حوزه عمل ندارد و گاهی برای همکاران خسته کننده و ملال آور هم هست .
برای آموزش‌های حرفه ای تولید محصولات آموزشی و یا بسته های کاربردی، لازم و ضروری است یعنی اول باید نیازهای آموزشی را بشناسیم سپس متناسب با این نیازها سرفصل آموزشی تعریف و تهیه نمائیم و بصورت مستمر و هدفمند به همکاران ارائه کنیم. تا به تدریج خطاهای حرفه ای وکلا در عمل کاسته شده و با مهارت بالاتر و سرعت معقولتری به ارائه خدمات همّت گمارند.

2ـ توسعه عرضی خدمات حقوقی و بسترسازی برای اشتغال وکلای جوان
ترویج آموزشهای کاربردی بشرح پیشگفت، سبب می گردد که وکلای دادگستری تدریجاً در زمینه های تخصصّی بیشتری صاحب تجربه شوند و این جرأت را داشته باشند که به حل و فصل موضوعات تخصصّی پیچیده تری وارد شوند و یا قبول وکالت نمایند. موضوعاتی که قبل از آموزش دیدن از پذیرش آن بدلیل عدم آشنائی و عدم تسلّط طفره می رفتند.
       بعنوان نمونه با توجه به سیاستهای اقتصادی دولت در بخش سرمایه گذاری خارجی  بویژه در زمینه های انرژی ، نفت و گاز، انتقال تکنولوژی ، بازرگانی خارجی و . . .  ورود مشاوران حقوقی و وکلای دادگستری نیز در این حوزه ها اجتناب ناپذیر است. مع الوصف ، در صورتیکه ما بتوانیم برای این حوزه ها بسته های خدمات حقوقی کاربردی تهیه نمائیم و یا بتوانیم منابع انسانی اعم از وکلا و مشاوران حقوقی متخصص برای این حوزه ها تربیت نمائیم.طبعاً موفق شده ایم خدمات حقوقی را بلحاظ عرضی توسعه و گسترش دهیم و از نگاه مدیریت کارآفرینی تعداد زیادی از همکاران را در این حوزه ها مشغول کنیم و یا حداقل برای اشتغال بیشتر وکلا بسترسازی نمائیم.


3 ـ تخصصی شدن وکالت و افزایش کیفیت خدمات حقوقی
همه می دانیم که به موازات توسعه سطح تعاملات اجتماعی و اقتصادی اشخاص ، نیاز های حقوقی متنوعی نیز به وجود آمده است. این نیازها به طوری گسترده و نیز گوناگونند که هیچ وکیلی نمی تواند ادعا کند که همه این نیاز ها را می تواند برطرف نماید و یا به تعبیری دیگری ، خرد و تجربه تکامل یافته اجتماعی هیچ حقوقدان و یا وکیلی اجازه نمی دهد او خود را در همه زمینه ها صاحب نظر بداند لاجرم و به ضرورت زنجیره تخصصی شدن امور، او نیز ناچار است در یک یا حداکثر دو زمینه تخصصی به کسب تجربه بپردازد. آموزش های کاربردی می تواند این فرایند را تسهیل نموده و آهنگ تخصصی شدن وکالت را تسریع بخشد. آموزشهای کاربردی مستمر و منظم سبب می گردد همکاران با پرهیز از آزمون و خطاهای مکرّر از همان سالهای آغازین وکالت به سمت تخصصی ویژه گرایش پیدا کنند. بدیهی است هر چقدر خدمات تخصصی تر شود، کیفیت خدمات نیز افزایش خواهد یافت .
 
4 ـ ارتفاء کارکرد حقوقی کانون و وکلای دادگستری در بازارهای مالی و اقتصادی
همه می دانیم که جامعه حقوقی کشور آنطور که شایسته و ضروری بوده کارکردهای موفقی در بازارهای مــالی و اقتصادی ایفـای نقش نکرده است و به عبارتی رساتر پیشاپیش و یا حداقل به موازات رشد سیستم های اقتصادی ومالی کشور ظرفیت سازی حقوقی نکرده است.نشانه بارز این عدم توفیق وجود چند میلیون پرونده قضایی ثبت شده و شاید میلیون ها اختلاف ثبت نشده است که روندی روبه افزایش دارد.
اگر کانون وکلا بتواند برای وکلا یا کارآموزان که در موقعیت مشاوران حقوقی ایفای نقش می کنند، آموزش های کاربردی هدفمند ،مستمر وتخصصی ارایه نماید ،به نحوی که این افراد بتوانند با تخصص های لازم حقوقی به کمک واحدهای اقتصادی بشتابند،به نوعی باعث زمینه سازی برای بهداشت حقوقی سازمانها ودر نهایت سبب ارتقا کارکرد حقوقی خود در بازارهای مالی واقتصادی کشور شده است.

نتیجه اینکه آمــوزشهای کاربردی منظم،هدفمند ومستمر می تواند ضمن کاستن از خطاهای حرفه ای در مقام وکالت دادگستری موجبات توسعه عرضی خدمات حقوقی وتقویت وارتقای کارکردهای حقوقی وکلا ومشاوران حقوقی نیزفراهم بیاورد.
 از اینرو امید است که اولیای امور در کانون وکلا با وقوف بیش از پیش به اهمیت آموزشهای کاربردی نسبت به  تقویت وپشتیبانی واحدهای مرتبط اقدام لازم و شایسته معمول دارند.                                         
                                                                                         
                حسینعلی صالحی
 
 

امتیاز کاربران به این مطلب

لطفاً بر روي گزينه Leave your own rating کليک کرده و با انتخاب يکي از اعداد 1 تا 5 به اين مطلب امتياز دهيد
Average Rating: 
Whole StarWhole StarWhole StarWhole StarHalf Star
Total number of ratings: 13
Leave your own rating
کليک کنيد

 

حسینعلی صالحی
شعار حسینعلی صالحی