حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
 

ایرانیان صاعد

صفحه خانگی

فارسی العربي English French
حسینعلی صالحی
وکیل پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی
 
 

مصاحبه روزنامه همشهری با حسینعلی صالحی

ضرورت تعامل کانون وکلا و قوه قضائیه در پیشگیری از وقوع جرم


1.    مفهوم پیشگیری از جرم در حال حاضر مورد توجه ویژه حقوقدانان جوامع مختلف است لطفا توضیحی درباره این مفهوم و انواع تدابیر پیشگیرانه و موثرترین نوع در جامعه ما از نگاه خود ارایه بفرمایید؟

پیشگیری از جرم در واقع موضوع جرم شناسی پیشگیری است که از شاخه های جرم شناسی کاربردی می باشد. در این رشته براساس یافته های جرم شناسی نظری، راهکارها و سیاست های مختلف برای پیشگیری از پدیدة مجرمانه و مقابله با آن تعیین و پیشنهاد می شود.

پیشگیری در معنای وسیع خود، هم اقدامات و تدابیر با ماهیت غیر کیفری و غیر قهر آمیز که دارای جنبة کنشی و عمومی هستند و هم مجازات ها و اقدامات تأمینی و تربیتی  را در بر می گیرد اما پیشگیری در معنای مضیق خود تمامی اقدامات لازم برای حذف یا محدود کردن عوامل جرم زا و کاهش دهندة فرصت های ارتکاب جرم به جز ضمانت اجراهای کیفری را شامل می شود خلاصه اینکه برای رسیدن به هدف مهار بزهکاری و حذف جرایم و پایین آوردن نرخ بزهکاری در جامعه نیاز به وسایل و ابرازی می باشد که برخی کیفری و برخی غیرکیفری است:
با از بین بردن عوامل اجتماعی ایجاد کنندة جرم از بعد اقتصادی و فرهنگی و سیاسی و خانوادگی و غیره با سیاست هایی مانند فراهم آوردن امکانات کار و اشتغال و ازدواج و فقرزدایی و توزیع عادلانه ثروث در جامعه و تقویت نهادهای خانواده و مدرسه و دخالت دادن نهادهای عمومی غیر دولتی در اجرای برنامه های پیشگیری از یک طرف و از طرف دیگر با اقدامات پیشگیری وضعی که همان اقدامات منتهی به کاهش موقعیت ها و فرصت های جرم است، به هدف کاهش نرخ بزهکاری دست پیدا می کنیم و پس از آن که به خوبی و با دقت برنامه های پیشگیری اجتماعی و وضعی را در جامعه پیاده کردیم، در مرحلة آخر و به عنوان آخرین دوا نوبت به مجازات می رسد. بنظر بنده هنوز سیاست های جنایی کارآمدی در بعد پیشگیری غیرکیفری در جامعة پیاده نشده و با عوامل تکوین جرم مبارزة مستمر علمی صورت نگرفته بنابراین مؤثرترین نوع از تدابیر پیشگیرانه، تدابیر غیرکیفری بویژه تدابیر پیشگیری اجتماعی است.

2.    مهمترین شاخص پیشگیری که نقش موثرتری در پیشگیری از وقوع جرایم را دارد چه میدانید و نقش نهادهای عمومی غیر دولتی در آن چیست؟

اگر پرسش شما را درست متوجه شده باشم و باعنایت به توضیح مختصری که در مورد انواع پیشگیری عرض کردم، مؤثرترین پیشگیری را پیشگیری اجتماعی می دانم. با در نظر گرفتن وضعیت فعلی جامعه، اگر دولت به عنوان متولی اصلی پیشگیری بتواند برای مثال؛ سیاست های تجارت آزاد و رفع موانع تعرفه ای در تجارت خارجی و افزایش تولید و ایجاد اشتغال و بیمة اقشار مختلف جامعه و احترام به حقوق و آزادی های فردی و عمومی و استقلال رسانه های ارتباط جمعی برای انتقاد سالم، اصلاح فرایندهای اداری با تبدیل کردن دولت به عنوان خدمتگزار به مردم در معنای واقعی کلمه و اصلاح فرهنگ جامعه در جهت قانونگرایی را به درستی پیاده کند، مطمئن باشید که نیروی انتظامی و دادسرا و دادگاههای کیفری ما با جرایم کمتری رو به رو خواهند شد. ما باید برای پیشگیری اجتماعی هزینه کنیم و اساساً به فرمودة امام صادق (ع)؛ یک درهم در راه پیشگیری بهتر از هزاران درهم در راه درمان است.

اما در مورد نقش نهادهای عمومی غیر دولتی باید گفت اولاً: پیشگیری از جرم بدون مشارکت مردم ممکن نخواهد بود. پلیس و دستگاه قضایی هیچگاه و در هیچ جامعه ای نتوانسته اند بدون یاری مردم و نهادهای عمومی غیردولتی در مقابله با جرم و کاهش آسیب های اجتماعی نقش آفرینی نمایند زیرا خاستگاه جرم، جامعه است و جامعه هزار تویی دارد که جز با همراهی مردم نمی توان از آنچه در آن می گذرد، آگاهی یافت و اگر پلیس، جامعه محور باشد و رابطة مناسبی با شهروندان داشته باشد، می تواند در پیشگیری و حتی کشف جرایم موفق باشد.

ثانیاً: سازمان های غیر دولتی می توانند مشارکت های مردمی را سازماندهی و نهادینه کنند. در حال حاضر نهادهای غیر دولتی زیادی هستند که به صورت خود جوش از افراد در معرض آسیب حمایت می کنندو این NGO ها که به معنای واقعی کلمه مردمی هستند، با زبان مهر و محبت، نتایج بسیار ارزشمندی در کاهش آسیب های اجتماعی ناشی از جرم و طلاق، فقر و بیکاری و اعتیاد و بیماری به دست آورده اند و باید به این مردم نوع دوست و کمال گرا و خیرخواه افتخار کرد و دست مؤسسین این نهادها را بوسید و از آنها حمایت کرد.

3.    کانون وکلا به عنوان نهاد عمومی غیر دولتی همکار قوه قضاییه در کدام یک از انواع تدابیر پیشگیری مثل پیشگیری وضعی یا اجتماعی ورود داشته و فعالیت کرده است؟

اول باید به این نکته اشاره کنیم که آگر کانون وکلا را نهاد عمومی غیر دولتی بدانیم که در این باره اختلاف نظر وجود دارد، در این صورت بنای قانونی برای ورود آن در اجرای برنامه های پیشگیری از وقوع جرم وجود دارد. بند هـ مادة 211 از فصل هشتم قانون برنامه پنجم توسعة جمهوری اسلامی ایران همة نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی را مکلف نموده در چارچوب وظایف خود با قوة قضائیه در اجرای برنامه های پیشگیری از وقوع جرم همکاری نمایند.

اما باید ببینیم کانون وکلا در چهارچوب وظایف خود چگونه در موضوع پیشگیری از وقوع جرم ورود داشته است.
وکلا در ترویج قانون در بین مردم نقش مهمی دارند. مراجعه مردم به وکلا و معاشرت با آنان که مظهر قانون پذیری هستند موجب می شود که مردم یاد بگیرند قانون را رعایت کنند و به آن احترام بگذارند. اگر وکلا این نقش خود را به خوبی انجام دهند با توجه به تعامل گسترده ای که با مردم دارند می توانند کمک کنند که احترام به قانون نهادینه شود و اگر قوة قضائیه برنامه هایی برای آموزش بخش هایی از مردم مانند کارمندان و کارگران شرکت ها  و دانش آموزان و دانشجویان و زندانیان و خانواده ها و غیره داشته باشد وکلا می توانند در برپایی کلاس های آموزشی بر پایة مطالعة موردی و انتقال تجربیات، نقش مؤثری داشته باشند که در پیشگیری از جرایم بسیار تأثیرگذار است.
در شناساندن زمینه ها و عوامل ارتکاب جرم به دستگاه قضایی نیز وکلا تأثیر جدی دارند. این تعامل وکلا با قضات باعث می شود که مجازات ها و اقدامات تأمینی و تربیتی متناسب با شخصیت مجرمین، تجویز گردد بنحوی که موجب اصلاح و درمان و باز اجتماعی کردن آنها شود و از تکرار جرم نیز جلوگیری گردد.

نقش مهم وکلا در کشف و اثبات جرایم نیز برای همه عیان است. ضمن اینکه وکیل، همزمان که وظیفة قانونی خود را در پرونده ای انجام می دهد می تواند با تدبیر خود از وقوع برخی جرایم در راستای انتقام جویی مانع شود و تأثیر وکیل در کاهش آلام روحی اطراف پرونده های کیفری و خانواده های ایشان هم نکته و بحث دیگری است.
کانون وکلا در انعکاس خواست وجدان عمومی به نهاد حاکمیت در وضع قوانین مناسب که مؤثر در مقابله با جرایم و پیشگیری از آن باشد هم به مدد تجربه و توان علمی وکلا می تواند نقش اساسی ایفا نماید که متأسفانه از این ظرفیت کانون، به خوبی استفاده نمی شود.

4.    آیا در راستای پیشگیری از جرم نهاد کانون وکلا با معاونت آموزش یا معاونت پیشگیری از جرم قوه قضائیه همکاری قوه قضائیه همکاری داشته است؟ در آینده چه زمینه هایی مناسبی یا چالشهایی برای همکاری پیش بینی میکنید؟

حقیقت این است که هر یک از این دو بال عدالت کار خودش را بدون توجه به دیگری انجام می دهد و برای همین هم، کبوتر عدالت در کشور ما همیشه ناموزون و کج حرکت می کند. اول باید در چارچوب قانون، همدیگر را به رسمیت شناخته و قبول داشته باشند. قوة قضائیه باید کانون وکلا را یار خود در برپایی قسط و عدالت بشناسد و استقلال کانون وکلا و وکیل را شرط لازم برای پاسداشت حقوق ملت در قانون اساسی بداند. ما باید موافق جریان جامعه و جهان حرکت کنیم و با یکدیگر در چارچوب وظایف همکاری کنیم کانون وکلا هر ساله پذیرای تعدادی قاضی بازنشسته یا قضاتی که با تحصیل شرایط قانونی قبل از بازنشستگی متقاضی وکالتند، می باشد و به همین دلیل تجارب و دانش ارزنده ای در کانون جمع شده لیکن بنحو شایسته از آن استفاده نمی شود. باید جلسات منظمی بین مسئولین کانون وکلا و معاونت های آموزش و پیشگیری از جرم قوة قضائیه برگزار شود. باید در برنامه پیشگیری از جرم نقش پررنگی به کانون وکلا داده شود بویژه که در این زمینه دیگر هیچ شبهه و شائبه ای هم قابل طرح نیست.

حقیقت این است که در حال حاضر حسن تفاهم کافی وجود ندارد و لازم است هیأت مدیره ای که اعضای آن ویژگی های فردی و علمی لازم برای تعامل سازنده با قوة قضائیه را دارا هستند، انتخاب شود تا راه برای همکاری در همة زمینه ها از جمله پیشگیری از جرم هموار گردد. اگر کانون وکلای مستقل به عنوان مدافع حقوق ملت در سایة قانون، در جایگاه واقعی خود قرار گیرد و قوة قضائیه نیز بدون نگرانی و با اعتماد کامل حاضر به همکاری با آن باشد، آن وقت پرداختن به موضوعاتی مانند پیشگیری از جرم که منافع ملت را تأمین می کند، ممکن خواهد شد.  



   
حسینعلی صالحی وکیل پایه یک دادگستری مرکز
دست نوشته ها، دیدگاه ها، و مصاحبه های اینجانب در خصوص موضوعات مختلف حقوقی و صنفی را در پورتال اینجانب درسایت ایرانیان صاعد به نشانی www.iraniansaed.org/salehiملاحظه فرمائید. موضوعاتی از قبیل:

1.    فلسفــه آموزش های کاربردی برای وکلای دادگستری

ح

2.    بـازمهنـدســی هیـــأت عمــومــی کــانـــون  وکـلا


3.    اخــلاق بــه مثـابه موسیقی متـن وکالت دادگستـری


4.    تأمیـن حقـوق شهروندی درپرتو توسعه فرهنگ وکالت


5.    کارایــی اقتصـــادی وکالـــت و مشــاوره حقــوقـی


6.    ارتقـاء حقـوق شهـروندی با تخصصی گرائی در وکالت


7.    رنساس کانون وکلای دادگستری درپرتو توسعه موسسات حقوقی


8.    صنـدوق  حمــایـت کـانـون و راه هـای تقـویـت آن


9.    نـــظاره گــری یــا چــــاره انـدیـشــی


10.    بایستـه هـای آینـده پـژوهـی از طـرح جـامع وکالت.

 و . . .

بارانی دگر باید تا    رنگین  کمانی دگر آید

شعار حسینعلی صالحی
حسینعلی صالحی